Kto decyduje, co widzimy w telefonie? Wyjaśniamy!

260 uczestników, cztery szkoły i cztery dni warsztatów. Za nami pierwsza część projektu „Soft Power Młodego Obywatela”, realizowanego przez GOKSiR Przecław. Uczniowie ze szkół podstawowych w Przecławiu, Kołbaskowie, Przylepie i Będargowie przyglądali się temu, jak powstają przekazy medialne, co decyduje o ich wiarygodności i dlaczego w internecie tak łatwo ulec manipulacji. Przed nimi jeszcze część teatralna, która rozwinie temat komunikacji i relacji rówieśniczych.

Na TechArtForma często pokazujemy, do czego można wykorzystać nowe technologie w instytucji kultury. Tym razem punktem wyjścia było doświadczenie młodych odbiorców mediów. Sprawna obsługa telefonu nie oznacza przecież, że równie łatwo rozpoznać fałszywą informację, zrozumieć działanie algorytmu czy ocenić intencje autora popularnego nagrania. Właśnie tym umiejętnościom poświęcona była warsztatowa część projektu.

Program dla uczniów klas VI–VIII obejmował cztery moduły: „Jak działają media”, „Prawda czy fejk?”, „Kto rządzi feedem?” oraz „Słowa mają moc”. Uczestnicy pracowali w mniejszych zespołach, przechodząc kolejno przez poszczególne zajęcia. Analizę informacji łączyli z poznawaniem mechanizmów wpływu i rozmową o odpowiedzialności za własne wypowiedzi.

Podczas warsztatów uczniowie zajmowali się fake newsami, wiarygodnością treści i sposobami wywoływania emocji za pomocą języka, obrazu oraz formy przekazu. Pojawiły się również generatywna sztuczna inteligencja i deepfake’i. Realistyczny materiał potrafi przekonywać, zanim zdążymy zastanowić się nad jego pochodzeniem. Dlatego edukacja medialna wymaga dziś także rozumienia możliwości narzędzi, które służą do tworzenia syntetycznych obrazów, głosów i nagrań.

Osobny moduł dotyczył algorytmów rekomendacyjnych. Uczestnicy przyglądali się temu, dlaczego w ich mediach społecznościowych pojawiają się określone posty i filmy, jak powstają bańki informacyjne oraz co sprawia, że trudno oderwać uwagę od ekranu. To zagadnienia bliskie ich codzienności, choć mechanizmy działające w tle aplikacji zwykle pozostają niewidoczne.

Rozmowa o mediach obejmowała też cyberprzemoc, mowę nienawiści i odpowiedzialność za słowo. Użytkownik internetu jest przecież również autorem i nadawcą. Pisząc komentarz albo przesyłając dalej czyjeś zdjęcie, wpływa na innych. Ten wymiar komunikacji łączył temat technologii z relacjami między ludźmi i przygotowywał grunt pod kolejną część projektu.

Ważnym elementem spotkań była debata przygotowana przez uczniów Szkoły Podstawowej w Przecławiu. Uczestnicy słuchali argumentów, analizowali różne stanowiska, a na zakończenie oddawali głosy. Mogli w praktyce ćwiczyć uważny odbiór wypowiedzi, ocenę uzasadnienia i dostrzeganie perspektywy drugiej strony. W ten sposób edukacja medialna spotykała się z obywatelską: własne zdanie trzeba było wypracować na podstawie usłyszanych argumentów.

Na potrzeby projektu powstała również aplikacja oparta na systemie AI, przygotowana przez Przemysława Falenciaka, współautora scenariuszy zajęć. To kolejny przykład autorskiego rozwiązania technologicznego rozwijanego w GOKSiR w związku z konkretnym działaniem edukacyjnym. Towarzyszy mu praca zespołu autorów i pedagogów, którzy odpowiadają za program oraz prowadzenie spotkań z młodzieżą.

Przed uczestnikami druga część przedsięwzięcia, realizowana we współpracy z Teatrem Współczesnym w Szczecinie. Uczniowie obejrzą spektakl „POV: masz 12 lat i…” w reżyserii Agaty Biziuk, podejmujący temat przemocy rówieśniczej. Przedstawienie wykorzystuje formułę teatru w klasie oraz słuchawki do silent disco. Towarzyszyć mu będą warsztaty kontekstowe i rozmowa o komunikacji, wykluczeniu, odpowiedzialności za słowo oraz reagowaniu na przemoc.

Połączenie warsztatów medialnych z doświadczeniem teatralnym pozwala podjąć te zagadnienia z różnych stron. Podczas pierwszej części uczniowie analizowali przekazy i mechanizmy wpływu. Spektakl będzie okazją do przyjrzenia się sytuacjom i relacjom, w których sposób komunikacji bezpośrednio dotyka drugiego człowieka.

Powstały także materiały edukacyjne, które trafią do placówek również poza naszym regionem. Dzięki nim z przygotowanych scenariuszy będą mogli skorzystać kolejni nauczyciele i uczniowie. Dla instytucji kultury to istotny wymiar projektu: doświadczenia z lokalnej współpracy ze szkołami mogą posłużyć dalszej pracy edukacyjnej.

Koncepcję „Soft Power Młodego Obywatela” opracowała Anna Kamińska, a projekt koordynuje Natalia Zielińska. Autorami scenariuszy są Aleksandra Łukaszewicz, Rafał Roguszka, Anna Kamińska i Przemysław Falenciak. Za redakcję i korektę odpowiadała Sylwia Liwska, a za skład i opracowanie graficzne Justyna Kwidzińska-Gołosz. Zajęcia i debatę realizowali pedagodzy ze szkół w Przecławiu, Przylepie, Kołbaskowie i Będargowie.

W materiale filmowym przygotowanym przez wSzczecinie można zobaczyć, jak wyglądała pierwsza, warsztatowa część projektu. Zapraszamy do obejrzenia relacji.

Projekt „Soft Power Młodego Obywatela” został dofinansowany ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Edukacji w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela”.