Własne aplikacje AI - od czego zacząć?

Własne aplikacje z wykorzystaniem sztucznej inteligencji – od czego zacząć?
Sztuczna inteligencja, jeszcze niedawno kojarzona wyłącznie z zaawansowanymi laboratoriami badawczymi, dziś staje się codziennym narzędziem, z którego mogą korzystać instytucje kultury – domy kultury, muzea i biblioteki. Jej największą zaletą jest to, że potrafi zdejmować z ludzi najżmudniejsze zadania, a jednocześnie otwiera zupełnie nowe kanały kontaktu z publicznością. Jak jednak wykonać pierwszy krok, jeśli nigdy wcześniej nie programowaliśmy i nie wiemy, czym tak naprawdę jest „AI”? Spróbujmy przejść przez cały proces małymi, zrozumiałymi etapami.

Dlaczego warto zainteresować się AI?
Wyobraźmy sobie muzeum, w którego holu stoi wirtualny przewodnik, zawsze gotów odpowiedzieć na pytania zwiedzających, nawet po zamknięciu kas. Albo bibliotekę, której katalog staje się w pewnym momencie zupełnie samoobsługowym audioprzewodnikiem, mówiącym przyjemnym, lokalnym głosem. Takie scenariusze umożliwia generatywna sztuczna inteligencja – oprogramowanie, które potrafi tworzyć tekst, dźwięk, a nawet obrazy, gdy tylko opiszemy mu, czego potrzebujemy. W Polsce ciekawym dowodem, że ta technologia jest osiągalna nawet dla niedużych instytucji, jest projekt Gminnego Ośrodka Kultury, Sportu i Rekreacji w Przecławiu. Ośrodek przygotował własnego chatbota i udostępnił go pod adresem goksirek.ai. Wirtualny asystent pomaga odwiedzającym znaleźć informacje o nadchodzących wydarzeniach i godzinach otwarcia, a do tego obsługuje najczęstsze pytania dotyczące wynajmowania obiektów sportowych. GOKSiR pokazuje, że do wprowadzenia AI nie jest potrzebne rozbudowane zaplecze IT – wystarczą pomysł, odrobina determinacji i właściwie dobrane narzędzia.

Zanim zaczniemy – trzy proste pytania
Pierwsze kroki warto poprzedzić chwilą zastanowienia. Najpierw zapytajmy samych siebie, jaki konkretny problem chcemy rozwiązać: obsługę gości, automatyzację rezerwacji czy może porządkowanie ogromnego archiwum fotografii? W Przecławiu kluczem okazało się zautomatyzowane, lecz „inteligentne” dostarczanie informacji, aby odciążyć pracownika recepcji. Drugą kwestią są zasoby – dane, które już posiadamy. Mogą to być skany katalogów, teksty z broszur, regulaminy, nagrania lektorów lub arkusze z danymi kontaktowymi. To właśnie na takim „paliwie” uczy się chatbot; im lepiej je przygotujemy, tym bardziej wiarygodne będą jego odpowiedzi. Trzecie pytanie brzmi: co będzie naszym pierwszym, małym sukcesem? GOKSiR wystartował od chatbota, który odpowiadał tylko na pytania o godziny otwarcia i ceny biletów. Dopiero gdy mechanizm się sprawdził, dodano informacje o cenach wynajmu obiektów i przestrzeni, sal warsztatowych i sali widowiskowej, a następnie szczegółowe informacje o konkretnych wydarzeniach i prowadzonuych w instytucji zajęciach. Takie kolejne, namacalne kroki pomagają utrzymać motywację i szybciej dostrzec efekty pracy.

Przydatne narzędzia i środowiska
Na początku potrzebny będzie edytor kodu, najlepiej bezpłatny Visual Studio Code, który zachowuje się jak inteligentny notatnik: podpowiada składnię, ostrzega przed literówkami i pozwala wygodnie zarządzać plikami projektu. Kiedy projekt zaczyna nabierać kształtów, przychodzi czas na „serwowanie” go światu. Można „wynająć” własnego VPS-a, jak zrobił to GOKSiR, ale można też skorzystać z platform w chmurze – takich jak Vercel, Render czy Railway – które automatycznie zbudują i opublikują aplikację po każdym „popychnięciu” kodu na GitHub.

Samo pisanie aplikacji ułatwiają tak zwane frameworki. W świecie stron internetowych dominuje Express.js, gdy wolimy JavaScript, oraz Flask, gdy bardziej ciągnie nas w stronę Pythona. Jeśli myślimy o aplikacji mobilnej, warto przyjrzeć się Flutterowi albo React Native, które pozwalają przygotować jednocześnie wersję na Androida i iOS. Bardziej zaawansowani mogą spakować całość w kontener Dockera, co gwarantuje, że aplikacja będzie działać identycznie na każdym serwerze. A jeśli na samą myśl o kodzie robi się gorąco, są jeszcze narzędzia no-code i low-code, na przykład Glide czy AppSheet, gdzie interfejs i logikę „skleja się” z gotowych klocków. Właśnie takie hybrydowe podejście – trochę kodu, trochę usług no-code – wybrał GOKSiR.

Jak może pomóc asystent AI?
Na każdym etapie – od koncepcji do wdrożenia – można poprosić czatbota o pomoc. Na początku AI pomoże uporządkować luźne pomysły i zamienić je w listę funkcji, a nawet zasugeruje, od czego najlepiej zacząć. Potem potrafi wygenerować „szkielet” kodu, czyli pliki startowe projektu, i podpowiedzieć, jak skonfigurować bazę danych. Gdy pojawi się niezrozumiały błąd w terminalu, wystarczy wkleić jego treść do czatu, a AI przełoży komunikat na prostszy język i zaproponuje rozwiązanie. Asystent doradzi również, które biblioteki ułatwią realizację planu, a gdy projekt dojrzeje, pomoże napisać testy automatyczne i dokumentację dla przyszłych użytkowników. W praktyce staje się cyfrowym kolegą z biurka obok, który cierpliwie tłumaczy specjalistyczne zwroty i dostarcza gotowe fragmenty kodu.

Jak może wyglądać pierwszy projekt?
Załóżmy, że instytucja kultury marzy o „mówiącym przewodniku”. Użytkownik wciska przycisk „Nagraj” na stronie, zadaje pytanie głosem, a nagranie trafia do usługi rozpoznawania mowy, takiej jak Whisper. Gdy system zwróci czysty tekst, aplikacja wysyła go do modelu językowego z poleceniem: „Odpowiadaj jak przewodnik muzealny, krótko i rzeczowo”. Model odsyła zgrabną odpowiedź – powiedzmy, że chodzi o dzieło Jana Matejki – po czym tekst trafia do usługi syntezy mowy (TTS – Text To Speech) i wraca do przeglądarki w formie pliku audio. Całość trwa kilka sekund, więc rozmowa wydaje się naturalna.

Od strony praktycznej – co będzie potrzebne?
Technicznie rzecz biorąc, trzeba mieć serwer – w przypadku GOKSiR-u jest to niedrogi VPS z Ubuntu – oraz konto w usłudze AI, na przykład w OpenAI, by korzystać z modeli tekstowych i TTS. Po stronie zaplecza (backendu) aplikacja musi przyjmować nagrania, kontaktować się z AI i odsyłać gotowe odpowiedzi. Frontend, czyli warstwa widoczna dla gościa, to strona lub aplikacja mobilna z przyciskiem nagrywania i prostym odtwarzaczem dźwięku. Choć brzmi to skomplikowanie, wiele elementów da się złożyć z gotowych komponentów lub usług no-code, dzięki czemu można skupić się na treści, a nie na samej technice

Etyka i bezpieczeństwo
Trzeba pamiętać, że nawet najlepszy model językowy bywa pewny siebie, gdy brakuje mu faktów, dlatego w instrukcji wysyłanej do AI dobrze jest zaznaczyć, że ma przyznać się do niewiedzy, zamiast zmyślać. Jeżeli w projekcie pojawiają się nagrania głosowe gości, należy zadbać o ochronę danych osobowych i nie przechowywać surowych plików dłużej, niż to konieczne. GOKSiR uchronił się przed tym problemem, zapisując jedynie anonimowe statystyki pytań, bez głosów użytkowników.

Plan na pierwszy miesiąc
Pierwszy tydzień warto poświęcić na spisanie problemów i wybór najważniejszego. W drugim tygodniu zakładamy konto w usłudze AI, testujemy proste zapytania i sprawdzamy koszty. Trzeci tydzień przeznaczamy na stworzenie najprostszego prototypu: mikrofon w przeglądarce, rozpoznawanie mowy i tekstową odpowiedź. W czwartym tygodniu dodajemy syntezę głosu, pokazujemy projekt kilku znajomym i zbieramy pierwsze opinie. Po miesiącu mamy działający szkielet, który łatwo rozbudować o rekomendacje wystaw, tłumaczenia na inne języki czy funkcję rezerwacji biletów. Taką właśnie drogę przeszedł GOKSiR, zaczynając od prostego FAQ, a dziś z dumą prezentując swojego asystenta na goksirek.ai 

Na zakończenie
Sztuczna inteligencja nie zastąpi ludzkiej kreatywności ani pasji do sztuki, ale może sprawić, że skorzysta z nich więcej osób, a pracownicy instytucji kultury odzyskają czas na naprawdę twórcze zadania. Wystarczy niewielki, dobrze zaplanowany eksperyment, aby przekonać się, jak szybko „magia” AI przechodzi z laboratoriów do sal wystaw i czytelni. Jeśli zastanawiasz się, od czego zacząć, zapytaj siebie, która codzienna czynność w twojej instytucji pochłania najwięcej czasu i czy AI mogłaby ją przyspieszyć. To pierwszy krok ku aplikacji, która zachwyci odwiedzających – tak jak chatbot GOKSiR-u, gotowy na rozmowę pod adresem goksirek.ai. Powodzenia!